informed consent

Be informed!! Rechten en plichten van een zwangere

Door Eugenie van Ruitenbeek

 

Als je zwanger bent ga je bevallen en dat feit maakt je tot toekomstig opdrachtgeefster van hulpverleners. Het is belangrijk te weten dat je automatisch rechten en plichten hebt als je de zorgsector ingaat en zorg inkoopt. Het is vervolgens belangrijk te weten welke rechten en plichten dat zijn. En welke rechten en plichten de zorgverlener heeft.

In dit land zal niemand je uit zichzelf hier iets over vertellen. Dat zou door de zorgverlener moeten gebeuren, maar in de praktijk gebeurt dat niet. De meeste verloskundigen en gynaecologen kennen wel hun eigen richtlijnen maar niet de wet. En dat zijn twee verschillende dingen, ook al wordt het door menig zorgverlener door elkaar gehaald.

Met de wet wordt bedoeld het Burgerlijk wetboek en wetten die op Europees niveau zijn vastgesteld rondom privacy, onschendbaarheid van het menselijke lichaam etc.

Als jij als klant een zorgverlener inschakelt krijg je automatisch te maken met protocollen van die zorgverlener. En aan die protocollen kleven interventies waarvan het maar de vraag is of jij die wilt.

De meeste vrouwen vertrouwen blindelings zonder 1 vraag te stellen op hun verloskundige of gynaecoloog en vinden zichzelf NA de bevalling teleurgesteld, in de war, terug. “Had ik dat maar eerder geweten”, is een zin die ik veelvuldig hoor. In mijn beleving is een bevalling zo’n ongelofelijk belangrijke gebeurtenis in je leven dat je geen enkel risico mag nemen dat je de boel aan het toeval overlaat. Als je een auto koopt, informeer je je ook over verschillende zaken waarmee je te maken krijgt en op die manier moet je je ook orienteren in wat er gangbaar is in de zorg.

Daarom is het heel belangrijk te weten wat verloskundigen en gynaecologen standaard aan verrichtingen uitvoeren, welke tests ze doen, welke medicatie ze toedienen etc. en het is belangrijk dat je volledig begrijpt welke risico’s er aan welke interventie kleven. Alleen dan ben je goed geinformeerd en kun je een weloverwogen keuze maken welke behandeling je wel en welke je niet wilt afnemen. Daarnaast is het belangrijk dat je voor je rechten op kunt komen als afneemster van zorg.

Je moet op zijn minst weten wat informed consent is. Informed consent betekent dat je alle informatie hebt gekregen die nodig is om een weloverwogen medische beslissing te kunnen nemen omtrent de zorg die je wilt. Als een test, een procedure, een drugs of iets anders wordt ingezet of voorgesteld, onthoudt dan dat je de volgende gegevens hebt gekregen voordat je een besluit neemt:

Wat is de reden van deze procedure, test of medicatie?

Wat is het proces? Hoe wordt het gedaan, hoe werkt het?

Wat, als het niet werkt?

Wat zijn de voordelen?

Wat zijn de risico’s? Complicaties, bijwerkingen?

Wat zijn de alternatieven (inclusief: niets doen of wachten)

Als je echt de verantwoordelijkheid neemt voor je bevalling zou je dus contact moeten leggen met de ziekenhuizen in je buurt om gesprekken aan te gaan met de gynaecologie aldaar. Het bouwen van een goede werkrelatie met je zorgverlener, het stellen van de juiste vragen en actief het beheer van jouw zorgplan op je nemen, zijn stappen die een moderne bewuste vrouw zou moeten zetten in deze tijd van overmatige controle en bemoeienis die instanties aan de dag leggen.

De WGBO

De wettelijke rechten en plichten als zwangere vrouw staan in de WGBO; de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst.

Het is vastgelegd in boek 7, titel 7, afdeling 5 van het Burgerlijk Wetboek. “De patiënt is opdrachtgever tot zorg, hetgeen gedefinieerd wordt als: onderzoek, het geven van raad en handelingen op het gebied van de geneeskunst, die het doel hebben iemand van een ziekte te genezen, ziekte te voorkomen of de gezondheidstoestand te beoordelen, of het verlenen van verloskundige bijstand. De WGBO is dwingend recht, dat wil zeggen dat zorgverleners (of zorgverlenende instanties) en patiënten onderling geen afspraken kunnen maken die in strijd zijn met de WGBO.”

Er was een site www.wgbo.nl waar ik de onderstaande informatie vandaan heb gehaald.

De Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst – de WGBO (Art. 7:456 Burg. Wetboek) – wordt van kracht op het moment dat u de hulp van een arts inroept. Waar vroeger de arts bepaalde wat er met de patiënt gebeurde, bent u nu volledig de baas over uw eigen behandeling. Niets gebeurt zonder uw toestemming. En als u ook maar de geringste twijfel over uw specialist of huisarts heeft, stelt de WGBO u in staat om te checken of u de beste behandeling ontvangt, daar waar u wettelijk recht op heeft.

Zelfbeschikkingsrecht

Helaas durven veel patiënten nog steeds niets te vragen, laat staan te klagen tegen hun arts. Ze zijn volledig van hem of haar afhankelijk voor genezing, vaak zelfs afhankelijk voor hun leven. En degene die je leven moet redden ga je natuurlijk niet zomaar bekritiseren. Bovendien wordt de arts nog veelal beschouwd als wijze geneesheer en die ga je niet zomaar even tegenspreken. Toch is er in de ‘medische molen’ niet zomaar op de wijze geneesheer te vertrouwen. Sterker nog, in het ziekenhuis loopt u een grotere kans dodelijk ‘aangereden’ te worden door een arts, dan door een auto in het verkeer: ruim 8000 dodelijke medische missers tegenover 1000 verkeersdoden per jaar.

Het goede nieuws is dat de WGBO uw paspoort is voor goede zorg. Print deze wet uit, neem hem mee naar uw specialist dan weet hij dat hem maar één ding te doen staat; zich houden aan de letter van de wet. De wet die uitdrukkelijk stelt dat de arts in uw dienst staat en niet andersom.

Als uw arts weigert uw dossier aan u over te dragen, ontneemt hij u het recht tot zelfbeschikking, uw allerbelangrijkste bezit! Het vermogen om over uw eigen leven te beslissen aan de hand van essentiële medische informatie wordt dan door de arts geblokkeerd en dat is een zeer ernstige zaak. Het zou zelfs uw leven kunnen kosten. Als u, of uw familie dit is overkomen mailt u dan naar WGBO.nl , dan maken wij de betreffende arts via een internetlijst (klik hier) attent op het feit dat hij de wet overtreedt. Op deze manier krijgen alle andere burgers van Nederland de kans hem of haar te mijden.

De machtiging!

Gelukkig garandeert de WGBO dat u te allen tijde de regie kunt blijven houden in de gezondheidszorg, zelfs als u bewusteloos raakt door een hartinfarct, een verkeersongeluk of een operatie. U hoeft maar een machtiging te ondertekenen waarmee u uw naaste familie of andere door u aangewezen personen altijd het recht tot inzage in uw medisch dossier geeft, zodat zij de artsenbeslissingen nauwlettend kunnen volgen en in kritieke situaties met het dossier onder de arm snel een second opinion kunnen vragen.

U kunt de voorbeeldmachtiging gebruiken maar u kunt natuurlijk altijd zelf een machtiging maken. Een kopie van uw machtiging kunt u nu al aan uw specialist geven, zodat hij die in het dossier kan stoppen. Hij mag dit verzoek niet weigeren.

Uw arts zal u willen vertellen dat zo’n machtiging niet nodig is omdat hij ‘alles onder controle heeft’. Maar als hij samen met zijn collega’s om vijf uur en in het weekend naar huis gaat – in tegenstelling tot Duitsland en de VS, waar de dienstdoende specialist in het ziekenhuis slaapt – is de artsenparkeerplaats leeg en het ziekenhuis praktisch uitgestorven, op wat verpleegundigen en arts-assistenten na. En als de dienstdoende specialist thuis op één oor ligt, kunt u ’s nachts bijna letterlijk de vinger aan de pols houden van uw vader, moeder of kind en steeds (telefonisch) de status in de verpleegkundige rapportages bijhouden, immers, u heeft te allen tijde recht op informatie uit de medische documenten. De overheid heeft u op deze manier met de WGBO de macht gegeven om de arts en verpleegkundigen te controleren. En dat werkt.

Op deze site vind ik nog meer over de rechten en plichten van de betrokken partijen.

Rechten hulpverlener

Een hulpverlener heeft het recht om zijn eigen beslissingen te nemen; hij hoeft niet zonder meer te doen wat een patiënt of andere hulpverlener hem vraagt. Zijn eigen deskundigheid speelt daarbij een grote rol. Een hulpverlener mag weigeren om een behandeling uit te voeren, wanneer hij van mening is dat deze medisch niet noodzakelijk is.

Plichten hulpverlener

* Een hulpverlener moet goede zorg verlenen.

* Een hulpverlener moet u medisch noodzakelijke zorg geven.

* Elke hulpverlener moet een medisch dossier bijhouden, met alle gegevens over de behandelingen die hij elke patiënt heeft gegeven. De gegevens moeten ten minste acht jaar worden bewaard.

Rechten patiënt

* De patiënt heeft recht op goede informatie van de hulpverlener over zijn ziekte of aandoening en de mogelijke behandelingen. De informatie moet begrijpelijk zijn, en de hulpverlener moet de patiënt ook informeren over mogelijke alternatieven, risico’s en bijwerkingen.

* De patiënt moet instemmen met elke medische behandeling. Om daarover te kunnen beslissen, moet de hulpverlener de patiënt voldoende informatie geven. Alleen in noodsituaties kunt u behandeld worden zonder dat u daarvoor toestemming heeft gegeven.

* Elke patiënt mag altijd de gegevens over zichzelf in zijn medisch dossier inzien. U kunt een kopie krijgen van deze gegevens, tegen een redelijke vergoeding.

* Een patiënt mag een andere hulpverlener vragen om een tweede mening of second opinion.

* Kunt u zelf niet (goed) beslissen, dan mag u zich als patiënt laten vertegenwoordigen. U heeft recht op privacy, zowel tijdens de behandeling als de gesprekken met de hulpverlener.

Plichten patiënt

* De patiënt moet een hulpverlener duidelijk en volledig informeren, zodat de hulpverlener een goede diagnose kan stellen en een deskundige behandeling kan geven.

* De patiënt moet de adviezen van de hulpverlener opvolgen binnen redelijke grenzen.

* De patiënt moet de hulpverlener of de organisatie waarvoor deze werkt, betalen. U doet dit deels via uw ziektekostenverzekering.

Medisch dossier

U kunt uw medisch dossier inzien als u 16 jaar of ouder bent. Als u uw dossier wilt inzien, moet u dat mondeling of schriftelijk vragen aan uw zorgverlener of de zorginstelling. U krijgt alleen de gegevens te zien die over uzelf gaan. U kunt geen informatie inzien over anderen, ook niet over uw familieleden.

Familieleden en kinderen

Uw familieleden hebben alleen recht op inzage in uw dossier als u ze daartoe schriftelijk heeft gemachtigd. Ouders of wettelijke vertegenwoordigers van kinderen tot 12 jaar hebben wel recht op inzage in het dossier van hun kind. Kinderen tussen de 12 en 16 jaar moeten er zelf mee instemmen als iemand anders hun dossier wil bekijken.

Geen inzage

Weigert een hulpverlener u inzage in uw medische gegevens, dan moet hij uitleggen waarom. Bent u het met die uitleg niet eens, dan kunt u een andere arts om bemiddeling vragen. Helpt dat niet, dan kunt u een advocaat in de arm nemen en naar de rechter stappen.

Het inzagerecht is geregeld in de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst